Tükürük bezlerinin anatomisi

Sublingual, submandibuler ve parotis olmak üzere 3 çift tükrük bezi vardır. Sublingual bez en küçük boyutlu olup, müsinöz karakterde glandlar (bezler) ile karakterizedir. Submandibuler gland, daha lobüle yapıda olup mikst glandların varlığı ile bilinir: seröz ve müsinöz. Parotis bezi ise yalnızca seröz asiner yapılar gösterir. Tüm bu glandların duktal, sinir, damar ve bağ doku sistemleri vardır. Özellikle parotis gland içerisinde bez içi lenf nodları bulunur. Sayıları 30-50 arasındadır. Ağız boşluğunun mukoza yüzeyinde ek olarak birkaç bin adet daha küçük tükrük bezi bulunur.

Tükrük bezlerinin patoloji (ve sitopatolojisi) lakrimal glandlar, derinin ter bezleri, trakea ve bronşun küçük submukozal bezlerine oldukça benzer.  

Main salivary glands: parotid gland, submandibular gland, sublingual gland.
Structure of salivary glands: ductal cells, acinic cells, myoepithelial cells.

 

Seröz tükrük bezleri - histoloji 
Seröz tükrük bezleri - histoloji 
Müsinöz tükrük bezleri - histoloji 
Müsinöz tükrük bezleri - histoloji 

Normal hücreler

Bazal hücreler: yuvarlak nükleuslu küçük hücrelerdir. Sitoplazma hemen daima ökromatiktir. Bazen bunların gerçek doku fragmanları arasında ya da üç boyutlu hücre kümelerinin dışında palizadlanma oluşturduğunu görebiliriz. Zeminde yer alan stromayı görmek, adenoid kistik karsinom gibi küçük hücreli tümörlerden ayırmada önemlidir: bu vakalarda stroma, Giemsa ile metakromatik boyanır. Aynı zamanda ekstrasellüler materyalin morfolojisi de önemlidir.

Asiner hücreler: büyük seröz hücreler veya sitoplazması müsin içeren küçük nükleuslu hücrelerdir. Sitoplâzmada sıklıkla zimojen granüller görülür. Duktal hücrelerle bir arada yer aldıklarını görmek, monoton bir çoğalma  varlığını ve buna bağlı olarak iyi diferansiye asiner hücreli karsinom ihtimalini dışlayacağından oldukça değerli bir bulgudur.         

Duktal hücreler: sitoplazması homojen, nükleusu santral yerleşmiş hücrelerin oluşturduğu küçük balpeteği yapıları şeklinde görülür. Bu duktal fragmanlara tutunan miyoepitelyal hücreler izlenebilir

Myoepitel hücreleri: genellikle asiner hücreler ile birlikte aspirata gelirler. Uzamış sitoplazmalı plazmositoid ya da epiteloid hücrelerdir. Nükleus yuvarlak-oval, sitoplazma mavi ve metakromatiktir. Myoepitel üstünlüğü gösteren çok sayıda tükürük bezi lezyonu vardır.  

Bağ doku fragmanları ve kristal benzeri yapılar da görülebilir. 

Tükrük bezleri - sitoloji 
Tükrük bezleri - sitoloji 
Tükrük bezleri - sitoloji 
Tükrük bezleri - sitoloji 
Tükrük bezleri - sitoloji 
Tükrük bezleri - sitoloji 
Tükrük bezleri - sitoloji 
Tükrük bezleri - sitoloji 
Tükrük bezleri - sitoloji 

 

X