Δυνητικά ψευδώς θετικά

Αν και οι κλινικές επιπτώσεις των ψευδώς θετικών φαίνονται λιγότερο σημαντικές από των ψευδώς αρνητικών, προκαλούν μη απαραίτητη ανησυχία στους ασθενείς και πιθανώς να οδηγήσουν σε μη απαραίτητη αφαιρετική θεραπεία.

Το κλειδί για την αποφυγή ψευδώς θετικών είναι η εξοικείωση με το πλήρες φάσμα των αντιδραστικών και μεταπλαστικών διαδικασιών που λαμβάνουν χώρα στον τράχηλο απουσία νεοπλασίας.  

 

Αυτό είναι προφανές για τους κυτταρολόγους στον προσυμπτωματικό έλεγχο που εκτίθενται στο πλήρες φάσμα των δειγμάτων σε καθημερινή βάση – αλλά είναι εξίσου σημαντικό για τους κυτταρολόγους να είναι εξοικειωμένοι με τις πολλές καλοήθεις αλλοιώσεις που διαγιγνώσκονται ορθώς από τους κυτταροτεχνολόγους (εφόσον υπάρχουν στα εργαστήρια) ως αρνητικές.

Επίσης θα είναι σημαντικό στο πλαίσιο του πρωτογενούς HPV ελέγχου, όταν είναι απαραίτητο να δίδονται έγκυρα αρνητικά αποτελέσματα στις περιπτώσεις δειγμάτων θετικών για υψηλού-κινδύνου HPV.

 

Δυνητικά ψευδώς θετικά μπορεί να οφείλονται σε: 

  • Αντιδραστικές φλεγμονώδεις αλλοιώσεις (π.χ. ατροφική κολπίτιδα, θυλακιώδης τραχηλίτιδα, ενδοτραχηλίτιδα, αναγεννητικές αλλοιώσεις «repair»)
  • Μετάπλαση (π.χ. ανώριμη πλακώδης μετάπλαση, σωληνώδης μετάπλαση, σωληνο-ενδομητριοειδής μετάπλαση)
  • Κύτταρα ενδομητρίου – ειδικά από το κατώτερο τμήμα της μήτρας
  • Φλεγμονώδη κύτταρα (π.χ. λεμφοκύτταρα και ιστιοκύτταρα)

 

Αντιδραστικές φλεγμονώδεις αλλοιώσεις που δύναται να μιμηθούν νεοπλασία

  • Ατροφικές αλλοιώσεις συχνά σχετίζονται με ήπια φλεγμονή, που είναι συνήθως υπο-κλινική και δεν απαιτεί θεραπεία.  Η εμφάνιση στην ατροφική κολπίτιδα είναι ομοιόμορφη σε όλη την έκταση δειγμάτων κυτταρολογίας υγρής φάσης ή συμβατικής. “Απότομες” αλλοιώσεις κυτταρικών ομάδων με υπερχρωματική ή ανώμαλη χρωματίνη θα πρέπει να αναζητηθούν και να καταγραφούν εφόσον υπάρχουν.
  • Οποιαδήποτε μορφή τραχηλίτιδας σε μία γυναίκα κατά τη διάρκεια της αναπαραγωγικής ηλικίας θα έχει ως αποτέλεσμα μία “κλίση προς τα αριστερά” (‘shift to the left’) και υπερβολικό αριθμό ανώριμων μεταπλαστικών κυττάρων συγκρινόμενα με ώριμα επιπολής κύτταρα. Αυτό καταφαίνεται  από την αντίδραση της τριχομοναδικής κολπίτιδας, η οποία μπορεί να μιμηθεί HSIL – συνήθως μέτρια παρά σοβαρή. 
  • Ενδοτραχηλίτιδα χαρακτηρίζεται από απώλεια έκκρισης βλέννης από τα κυλινδρικά κύτταρα, που τους προσδίδει εμφάνιση όμοια με αυτήν των ανώριμων πλακωδών κυττάρων – μερικές φορές μιμούμενα HSIL. Αυτό μπορεί να συμβαίνει επίσης στους καλοήθεις ενδοτραχηλικούς πολύποδες.
  • Αναγεννητικές αλλοιώσεις χαρακτηρίζονται από φυσαλιδώδεις πυρήνες με προέχοντα πυρήνια και ομαλή πυρηνική μεμβράνη.

 

Σχήμα 10.5 με παραδείγματα καλοήθων αντιδραστικών αλλοιώσεων που ενέχουν κίνδυνο για λανθασμένη διάγνωση ως HSIL: 

a) Atropic vaginitis: degenerate hyperchromatic nuclei and karyorrhexis in orangeophilic cells with NC ratio consistent with atrophic epithelium. This appearance could be confused with HSIL but the pattern was consistent throughout the slide and follow up confirmed as negative.
(b) Endocervical polyps are associated with inflammation involving endocervical and immature metaplastic cells, which may be difficult to distinguish from each other.  This cell group has some features suggesting glandular neoplasia but the variably hyperchromatic nuclear chromatin is regular and the nuclear membranes are even (unlike HSIL or CGIN).  Pseudomultinucleation with abundant cytoplasm and a low nuclear/cytoplasmic is seen.
(c) Non-specific endocervicitis The cells on the margin of this group are columnar but the cytoplasm is reduced in size due to mucin depletion, which is a feature of non-specific endocervicitis (and may also be seen with endocervical polyps).  There is no nuclear crowding, the chromatin pattern and membranes are regular, and there is no pseudostratification to suggest CGIN.
(d) Repair/regeneration This conventional Pap smear was incorrectly reported as suspicious of glandular neoplasia and is an example of extreme changes that may be seen in repair and regeneration. The cervix appeared irregular at colposcopy and was also suspicious for malignancy; a small diagnostic LLETZ was carried out. Histology showed follicular cervicitis with marked regenerative and repair changes in the overlying epithelium.  In retrospect, the even nuclear membranes and fine chromatin pattern in flat rather than 3-dimensional cells confirmed this to be a false positive.  Nevertheless, histological correlation was essential to provide the final diagnosis.

 

Εκφυλισμένοι υπερχρωματικοί πυρήνες με χαμηλή πυρηνοκυτταροπλασμαστική αναλογία καθιστούν μη πιθανή τη διάγνωση HSIL όπως φαίνεται στα  (a) και (b).  Καρυόρρηξη φαίνεται σε ομάδα ατροφικών κυττάρων (a), που αποτελεί χαρακτηριστικό ατροφικής κολπίτιδας.  Αυτή είναι πιο εύκολη όταν η εμφάνιση σε όλο το πλακίδιο είναι παρόμοια.  Ψευδοπολυπυρήνωση με άφθονο κυτταρόπλασμα και χαμηλή πυρηνοκυτταροπλασμαστική αναλογία παρατηρείται στο (b).  Η χρωματίνη και οι μεμβράνες είναι ομαλές σε μικρά αδενικά κύτταρα με κενοτόπια στο(d). Η δομή της χρωματίνης και οι μεμβράνες είναι ομαλές στο (e) και δεν υπάρχει καθόλου ψευδοστιβάδωση να υποδηλώνει CGIN. Προέχοντα πυρήνια στο (c) είναι τυπικά της αναγεννητικού τύπου αλλοίωσης, πυρήνια καλά καθορισμένα στο (f), οι μεμβράνες είναι ομαλές και πυρηνοκυτταροπλασμαστική αναλογία χαμηλή.Εκτός από  (a) και (d), κανένα από αυτά δεν διαγνώστηκε ως αρνητικό,  (c) λανθασμένη διάγνωση ως ‘ύποπτο για αδενοκαρκίνωμα’, (f) λανθασμένη διάγνωση ως μέτρια δυσκαρύωση και παρουσία Τριχομονάδων (σε άλλη περιοχή του πλακιδίου) κατά την ανασκόπηση (review), (b) και (e) διαγνώστηκαν ως οριακές (borderline) αλλοιώσεις.

Hyperchromatic crowded groups interpreted as severe dyskaryosis/HSIL found on review to be borderline changes in atrophy (colposcopy negative) may be examined as a scanned slide

 

Μεταπλαστικές αλλοιώσεις

Ανώριμη πλακώδης μετάπλαση είναι η συχνότερη παγίδα και μπορεί να καθιστά δύσκολη τη διάκριση από HSIL – ειδικά σε ‘μέτρια δυσκαρύωση’ ή ‘HSIL υπέρ CIN2’.  Αυτό είναι ένα ιδιαίτερο πρόβλημα με ThinPrep LBC και αναγνωρίστηκε ως μείζον πρόβλημα στη BSCC terminology conference.

  • Προσεκτική παρατήρηση στην ομαλή πυρηνική χρωματίνη, στην καλά καθορισμένη αλλά ομαλή πυρηνική μεμβράνη, στα προέχοντα πυρήνια και στη φυσιολογική πυρηνοκυτταροπλασμαστική αναλογία αναμενόμενη για ένα μεταπλαστικό κύτταρο, μπορεί συνήθως να επιλύσει το πρόβλημα.

 

Σχήμα 10.6 Άτυπη ανώριμη μετάπλαση

 

(a) ThinPrep LBC preparation showing dense hyperchromatic nuclei with NC ratio normal for immature metaplasia; irregular chromatin (dyskaryosis) is lacking.
(b) Conventional smear incorrectly reported as moderate dyskaryosis.

 

Trichomonas vaginalis was noted on review (top left of cell group) when colposcopy showed cervicitis but no evidence of CIN. Prominent nucleoli and even nuclear membranes favour a reactive process.

A LBC sample reported as moderate dyskaryosis/HSIL favour CIN2 that was found on cervical biopsy and LLETZ to be HPV only without CIN can be examined as a scanned slide.  Cytology was reviewed as HPV change in squamous metaplasia, which could be regarded as ASC-US.)   

Atypical immature squamous metaplasia

The term ‘atypical immature squamous metaplasia’ has been used in the past for histological biopsies, which corresponds to the difficulty of distinguishing immature metaplasia from SIL in cytology.

Immunostaining for p16 and Ki67 (Duggan et al. 2006) or CK17 and p16 (Regauer & Riech 2007).) and can distinguish immature metaplasia from LSIL and HSIL in the majority of cases.

Tuboendometrioid metaplasia

Tuboendometrioid metaplasia (TEM) and, less frequently, endometriosis may be seen on the cervix especially after procedures such as LLETZ and cone biopsy (Ismail 1991; Hirschowitz et al. 1994).  

Figure 10.7 (a-f) Endometrial and tubal metaplasia mimicking HSIL

(a) Typical low-power appearances of TEM help to avoid over-diagnosis as do stromal cells at high-power.
(b) Stromal cells at high-power are seen as uniform oval cells with even finely granular chromatin and inconspicuous nuclear membranes.
 

Tubal metaplasia

  • Tubal metaplasia may be seen in the absence of TEM when it may mimic HSIL. 
  • Cytologically, the cells have plump enlarged nuclei. Basal plates can usually be seen even in the absence of cilia, which are diagnostic of tubal cells. 
  • Tubal metaplasia with inconspicuous cilia and basal plates may be a cause of false positive reports (Figure 10.8 b-c).
(a) Tubal metaplasia in LBC with conspicuous cilia and basal plates.
(b) Plump round nuclei incorrectly reported on a conventional smear as moderate dyskaryosis but reviewed as tubal metaplasia when cilia and basal plates were noted (after the histological diagnosis was known).
(c) Ciliated cells of tubal metaplasia on a colposcopic biopsy of the case illustrated in (b): unnecessary treatment was avoided by cytology review at a multidisciplinary meeting.

 

Endometrial cells

Endometrial cells may be a cause of false positive reports when they are seen outside the dates expected by date of the last menstrual period and when they do not present the classical appearances illustrated in Chapter 9b.

Two situations when endometrial cells have presented pitfalls in diagnosis are illustrated below: i) IUCD changes when the presence of a device was not known and ii) lower uterine segment sampling, especially when the endocervical canal is shortened after excisional biopsies of CIN.

 

(a) Typical appearance of ‘bubble gum cells’ in a patient with an IUCD that had not been mentioned on the request form.  This was incorrectly reported as atypical glandular cells in a woman over 40 years of age.  Colposcopy was negative and the cytological diagnosis revised on review.
(b) Lower uterine segment endometrial cells sampled after cone biopsy for CIN3. This was reported as borderline, high-grade dyskaryosis not excluded (equivalent to ASC-H) but colposcopy was negative and the report revised on review. Note the even nuclear membranes and finely granular chromatin.

 

 

Φλεγμονώδη κύτταρα που μπορούν να μιμηθούν HSIL (Σχήμα 10.8)

Ιστιοκύτταρα έχουν κάπως υπερχρωματικούς πυρήνες που μιμούνται ανώριμα μεταπλαστικά κύτταρα. Η προσοχή στη διάταξη του κυτταρικού διαχωρισμού σε όλη την κυτταρική ομάδα και η παρουσία οδοντωτών πυρήνων μπορεί να βοηθήσει στην αναγνώριση αυτών των κυττάρων.

Λεμφοκύτταρα σε συγκεντρώσεις που παρατηρούνται στη θυλακιώδη τραχηλίτιδα μπορούν να προκαλέσουν πρόβλημα εάν δεν βρεθούν “tingible-body“  πυρήνες.  Η λεπτή λωρίδα του κυανού κυτταροπλάσματος στα λεμφοκύτταρα είναι μη διακριτή σε δείγματα μονιμοποιημένα με αλκοόλη και τα κύτταρα παρουσιάζονται σε συγκεντρώσεις σε δείγματα υγρής φάσης παρά μεμονωμένα όπως φαίνονται στα συμβατικά επιχρίσματα. Η τυπική λεπτοκοκκιώδης δομή της χρωματίνης των μικρών λεμφοκυττάρων, σχετιζόμενη με μεγαλύτερα ανώριμα λεμφοειδή κύτταρα με προέχοντα πυρήνια πλησίον της πυρηνικής μεμβράνης, διακρίνεται από τα στρωματικά κύτταρα του ενδομητρίου και HSIL. 

 

Σχήμα 10.8 Φλεγμονώδη κύτταρα που μιμούνται CIN

(a) Ιστιοκύτταρα σε ένα φυσιολογικό επίχρισμα

 (b) Λεμφοκύτταρα σε θυλακιώδη τραχηλίτιδα

 

Όπως φαίνεται από την προηγούμενη ενότητα, η διαφορική διάγνωση σε πολλές από αυτές τις περιπτώσεις των δυνητικά ψευδώς θετικών μπορεί να διαγνωστεί λανθασμένα με αλλοιώσεις “σε κίνδυνο” να είναι ψευδώς αρνητικές.

 

The main causes of false positive cytology

  • Reactive inflammatory changes (e.g. atrophic vaginitis, follicular cervicitis, endocervicitis, repair)
  • Metaplasia (e.g. immature squamous metaplasia, tubal metaplasia, tubo-endometrioid metaplasia)
  • Endometrial cells – especially from the lower uterine segment
  • Inflammatory cells (e.g. lymphocytes and histiocytes)
X