Servikal kanser etyolojisi

Artık bilinmektedir ki, servikal kanser risk faktörleri yüksek riskli HPV tiplerinin sürekliliği (persistansı) ile yakın ilişkidedir  [Walboomers ve ark.1999; Li 2011].  Bu sık rastlanan virus ailesi ile infeksiyon servikal kanserin tek nedeni değildir: etkileri, enfeksiyonun sürekliliği ve onkojenitesine yatkınlığına neden olan risk faktörleri çerçevesinde değerlendirilmelidir.

Figür 3.3 Bir human papilloma virüs modeli (http://soundprint.org/radio/display_show/ID/774/name/HPV+-+the+Shy+Virus)

 

Human papillomavirus

HPV 100’den fazla tipi bulunan geniş bir virus ailesidir. Tümör dokusunun moleküler testlerini içeren çalışmalarda, serviks kanserlerinin büyük çoğunluğunda, karsinom gelişimi için gerekli olan viral DNA’nın konakçı genine birleştiği görülmüştür.

Dünya genelinde servikal kanserde HPV sıklığı

Li ve arkadaşlarının 2011’de yaptığı meta-analize göre, HPV’nin insan servikal kanserinde genel görülme sıklığı (prevelansı) %85.9 ile %92.9 arasındadır.

Servikal kanser ve genital siğillerle ilişkili olan anogenital tip HPV’ler, HPV’nin a-gen üyesidirler ve 2 ana grupta sınıflanırlar: yüksek risk ve düşük risk

(Tablo 3.4, Cubie&Cuschieri 2013)

Figür 3.4. Onkojenik HPV tiplerinin sınıflaması (Tablo Cubie&Cuschieri 2013’ten uyarlanmıştır)

 

Yüksek ve düşük risk HPV’nin klinik ilişkileri

Düşük risk HPV kondilomlar (genital siğil) ile ilişkilidir ve geçici infeksiyonlar olması muhtemeldir. Çoğu vakada immün system, enfekte hücrelerin apoptozu yoluyla mücadele edebilmektedir ve hasarlı herhangi bir dokuyu, yeni skuamöz epitelin rejenerasyonu ile tamir edebilmektedir.

Yüksek-risk HPV’nin enfeksiyonu da benzer şekilde geçicidir, fakat sürekliliğe daha fazla eğilimi vardır. Diğer risk faktörleri ile birleşince; yüksek risk HPV, konakçı DNA’sı ile bütünleşebilir ve tedavi edilmezse zamanla karsinoma ilerleme potansiyeline sahiptir.

Avrupa’da servikal kanserlerde yüksek-risk HPV

Sanjosee ve arkadaşlarının 2010’da yaptığı retrospektif, kesitsel bir çalışmalarına göre
HPV 16 - % 66
HPV 18 - % 7
HPV 33 - % 6
HPV 45 - % 4
HPV 31 – % 3
Tip 16,18 ve 45 adenokarsinomlarda en sık gözlenen tipler

 

Baş-boyun kanserlerinde yüksek-risk HPV

Yüksek-risk HPV’nin orofarengeal karsinomlarda da etken bir ajan olduğu gösterilmiştir (Gillison ve ark.2000; Chaturvedi ve ark. 2011).

Servikal kanserde diğer risk faktörleri

Servikal kanser insidansı; erken yaşta seksüel aktivite ve gebelik, sigara içimi, immün system yeterliliği, kontraseptif kullanım süresi ve tipi, diet ve sosyoekonomik durum gibi diğer eş-faktörler ile birlikte toplumdaki yüksek-risk HPV’nin sıklığına bağlıdır (Gadducci ve ark.2011; International Collaboration of Epidemiological Studies of Cervical Cancer 2006).

Dietin barier kontraseptifler gibi bir rolü olabilir (Piyathlake ve ark. 2004; Hogewoning ve ark.2003). 

Hem fırsatçı (oportünistik hem de organize taramaların etkileri ile ilgili insidans ve mortalite değerlendirilirken göz önünde bulundurulması gereken bu risk faktörlerinin sıklığı, farklı doğum topluluklarında değişebilir (Bray ve ark. 2005).

Servikal karsinom gelişiminde bildirilen HPV dışındaki  risk faktörleri (bazıları HPV maruziyeti ile ilişkilidir):

  • Sigara içimi
  • İmmün baskılanma
  • Klamidya enfeksiyonu
  • Zayıf diet
  • Obesite
  • Seksüel partner sayısı
  • Erken yaştan itibaren seksüel aktivite
  • Oral kontraseptiflerin uzun süreli kullanımı
  • Rahim içi (intrauterine) aracın uzun süre kullanımı
  • Çok sayıda, terminde gebelik
  • 17 yaşından önce doğum
  • Fakirlik
  • Aile öyküsü

Yüksek risk HPV dışındaki bu diğer risk faktörlerinin varlığı, servikal kanser gelişimi için bir zorunluluk bir ön haberci olmayıp yalnızca daha yüksek oranda bir yatkınlığı  göstermektedir.

X